BENZİNLOG
26
mayıs
2021
motosiklet
Otomobil
Katalitik Konvertör Nedir?

Katalitik Konvertör Nedir?

Bu yazımızda, sürücülerin en çok merak ettiği konulardan olan "Katalitik Konvertör Nedir?" ve "Katalitik Konvertör Ne İşe Yarar?" soruları üzerinde duracağız.

Kökeni Fransızca “catalytique” kelimesinden gelen katalitik, TDK’ye göre “kataliz özelliğinde olan” demektir. Konvertör kelimesi ise Fransızca “converter” sözcüğünden evrilip dilimize “çevirici” manasıyla geçmiştir. 



Katalitik Konvertör Ne İşe Yarar?

Her aracın egzoz bölümünde yer alan, yanma esnasında oluşup araçtan çıkan zehirli gazların daha az zararlı bir şekilde atmosfere salınmasını sağlayan parçaya katalitik konvertör ya da katalitik dönüştürücü denir. Çevreyi korumak amacı ile araçlardan çıkan gazın insan sağlığına olumsuz etki yaratmaması için üretilmiş bir parçadır. Zararlı salınımları engellemek açısından otomobil üreticileri bir araca birden fazla katalitik konvertör koyabilir. 



Katalitik konvertör 1954 yılında Fransız Makine Mühendisi Eugene Houdry (1892 - 1962) tarafından icat edildi. Houdry’nin arabalara yoğun bir ilgisi vardı ve kendisi de araba yarışlarına katılmaktan zevk alıyordu. 1950’lerin başında Los Angeles'taki hava kirliliği üzerine yapılan bir araştırmayı okuyan Houdry, egzoz gazında bulunan zararlı kimyasalların hava kirliliğine olan etkileri hakkında endişelenmeye başladı.  Araba egzozlarından çıkan gaz, genel olarak zehirsiz gazlardan oluşmasına rağmen bu karışımda aynı zamanda karbonmonoksit ve hidrokarbonlar gibi zehirli gazlar da yer alır. Houdry; katalistleri kullanarak egzoz gazında yer alan zehirli gazları yok eden bir alet icat etti. Ancak katalitik konvertör, Houdry'nin ölümünden sonra yaygın olarak kullanılmaya başladı. 

Katalitik konvertörün içerisinde çok küçük deliklere sahip bir seramik petek yapı vardır. Seramik peteğin üzeri katalizör elementlerle kaplıdır ve bu petek yapı sayesinde, egzoz gazlarının katalizör elementlere temas yüzeyi arttırılmıştır. Katalitik konvertörün peteksi yapısı açılmış olsa, yüzey alanı olarak bir futbol sahası büyüklüğüne ulaşılabilir. 



Katalitik konvertörün içerisinde, egzoz gazlarını kimyasal reaksiyona sokan katalizör elementler vardır. Katalizör elementlerin yardımıyla gerçekleşen kimyasal reaksiyonlar sonucu zehirli gazlar karbondioksite, suya veya azot gazına dönüştürülür. 



Diğer ülkelerle birlikte Türkiye’de de daha çevreci hale gelen standartlar ve kanunlar ile katalitik konvertörün araç içerisinde bulunması zorunlu hale getirildi. 1970'te Birleşik Devletler Çevreyi Koruma Kurumu çok sıkı emisyon kontrol kanunlarını devreye soktu, Türkiye’de ise 2018 yılında getirilen düzenlemeyle birlikte katalitik konvertör araçlarda zorunlu hale getirildi ve bu kuralı çiğnemenin cezası da 1.250 TL olarak belirlendi. 1974 yılında bünyesinde konvertör barındıran ilk araçlar piyasaya sürüldü. Bu arabaların Avrupa'da piyasaya sürülmesi ise 1985 yılını buldu. Günümüzde ise yeni arabaların tamamına yakınında katalitik konvertör bulunmaktadır. 

Katalitik konvertörde görülen en yaygın arızalar; tıkanma-dolma, seramik petek yapıdaki etkin maddelerin erimesi ve özelliğini kaybetmesi veya seramik petek yapının gövde içinde kırılmasıdır. Katalitik konvertörün içindeki petek yapı kırıldığında, motorun altından tıkır tıkır sesler gelir. Bu durumda konvertör değiştirilmelidir. Çünkü kırılan parçalar egzoz borusunu tıkayabilir, egzoz gazı geri basınç miktarını arttırır ve motor çekişi düşerken yakıt sarfiyatı artar. Sağlıklı çalışan bir motorda katalitik konvertör tıkanmaz ve kirlenmez. Bu arızaları önlemek için kurşunsuz yakıt kullanılmalıdır, aksi halde kurşun yüzeye yapışır ve delikleri tıkar. (Günümüzde kurşunlu benzin satılmamaktadır.) 

Sürücülerin merak konusu olan bir başka soru da Katalitik konvertör fiyatları oldu. Katalitik konvertör fiyatları, kaliteye göre değişmekle birlikte, 200-5000 TL arasındadır.

Sıfır Alınan Araçlarda Egzoz Muayene Süresi yazımızı blog sayfamızdan detaylıca inceleyebilirsiniz.

BenzinLitre güvenli ve keyifli yolculuklar diler. 

Tüm içerikler okundu!

Next page